fbpx

ul. Joachima Lelewela 23/7

Wrocław, 53 - 505

+ 71 740 50 00

Obsługa klienta

Pon - Pt: 8:30 - 16:30

Godziny otwarcia

Blog adwokata Iwo Klisz z Wrocławia

Czyli wszystko, co powinieneś wiedzieć

o ochronie informacji poufnych w firmie

"Zakaz konkurencji w umowie cywilnoprawnej"

zakaz konkurencji w umowie cywiloprawnej zlecenia

Zakaz konkurencji w umowie zlecenia

Tytuł powinien brzmieć zakaz konkurencji w umowach cywilnoprawnych. Musisz wiedzieć, że jest wiele rodzajów umów określanych jako „umowy cywilnoprawne”. Można powiedzieć, że jeśli pracodawca (przedsiębiorca) nie zatrudnia kogoś w oparciu o umowę o pracę, to łączy go z nim właśnie umowa cywilnoprawna.

Najbardziej typowe umowy cywilnoprawne wykorzystywane w stosunkach zatrudnienia, to umowa zlecenie, umowa agencyjna i umowa o dzieło. Co więcej umowy zlecenia i umowy o dzieło mogą być zawierane z osobami będącymi w samozatrudnieniu (czyli prowadzącymi własną działalność gospodarczą) i z osobami, które takiej działalności nie prowadzą.

Zasady dotyczące zakazu konkurencji w każdej z tych umów wyglądają nieco inaczej. W pewnych wypadkach różnice są naprawdę istotne. Wystarczy powiedzieć, że tak samo sformułowany zakaz konkurencji w przypadku jednej umowy może być ważny i wiążący, a w przypadku innej nieważny i bezskuteczny.

Po co zawierać zakaz konkurencji w umowie cywilnoprawnej?

Każda działalność gospodarcza, biznes, czy firma opiera się w pewnym zakresie na zestawie informacji, które nie tylko umożliwiają jej prowadzenie, ale także dają przewagę nad konkurentami. Chodzi o popularnie zwany know-how, ale także o inne wiadomość np. o dostawcach czy klientach.

Siłą rzeczy te informacje przy prowadzeniu działalności są udostępniane pracownikom czy współpracownikom (zatrudnionym w oparciu właśnie o umowy cywilnoprawne). Wykorzystanie tych informacji we własnej działalności tych osób, albo w oparciu o współpracę z przeciwnikami rynkowymi może nieść za sobą znaczne straty, a w skrajnych wypadkach załamanie się działalności i wypadnięcie z rynku.

Co więcej przedsiębiorca zatrudniający osoby w oparciu o umowę cywilnoprawną gorzej chroniony w tym zakresie, niż pracodawca zawierający umowy o pracę. Co nie znaczy, że ogólnie jest w mniej korzystnej sytuacji, bo wszystko zależy od tego, jakie środki poweźmie, żeby się zabezpieczyć. Jedną z rzeczy, którą może zrobić jest zawarcie umowy o zakazie konkurencji.

Zakaz konkurencji w umowie zlecenia

Chyba najbardziej popularną umową zastępującą umowę o prace jest umowa zlecenia. W przeciwieństwie do pracownika, zleceniobiorca z samej zasady nie ma wobec zleceniodawcy żadnych obowiązków związanych z zakazem prowadzenia działalności konkurencyjnej.

Nie oznacza to jednak, że takiego zakazu nie można wprowadzić odpowiednią klauzulą w umowie zlecenia czy nawet dodatkową umową o zakazie konkurencji. Warto jednak pamiętać, żeby to uczynić.

Często w sprawach sądowych do zakazu konkurencji w umowie zlecenia stosowane są „pomocniczo” zasady z kodeksu pracy dotyczące pracowników. Stąd nieraz pojawiają się zalecenia, żeby zakaz konkurencji był ustanawiany w odrębnej umowie, że taka umowa bezwzględnie musi być zawarta na piśmie. Twierdzi się, że w przypadku umów zawieranych na okres po zakończeniu współpracy umowa musi dodatkowo przewidywać okres obowiązywania zakazu i odszkodowanie dla zleceniobiorcy. Taka tendencja wynikała z próby zapewnienia zleceniobiorcy ochrony porównywalnej czy też podobnej jak w przypadku pracownika.

W nowszym orzecznictwie akcenty rozłożone są nieco inaczej. Umowa zlecenia nie jest umową o pracę i rządzi się zupełnie innymi prawami. Jeśli ktoś świadomie godzi się na zawarcie umowy zlecenia zamiast umowy o pracę, to musi liczyć się z tym, że zostaje tym samym pozbawionym ochrony właściwej dla pracowników.

Odpłatność zakazu konkurencji w umowie zlecenia

Na tym tle największe wątpliwości budziła kwestia odpłatności zakazu konkurencji po rozwiązaniu umowy zlecenia. W umowie z pracownikiem za powstrzymywanie się przez niego od prowadzenia działalności konkurencyjnej po rozwiązaniu umowy o pracę pracodawca musi płacić odszkodowanie. W przeciwnym razie pracownik nie musi stosować się do zakazu konkurencji. Próbowano taki sam obowiązek narzucić zleceniobiorcy, a w 2003r. Sąd Najwyższy nawet wydał taki wyrok.

Później nieco zmieniono to stanowisko i uznano, że brak odszkodowania za zakaz konkurencji w cywilnoprawnej umowie zlecenia po zakończeniu współpracy tylko w wyjątkowych sytuacjach może powodować nieważność całej umowy.

Praktyka, z którą się spotykam jest taka, że zleceniodawcy nie przewidują wynagrodzenia czy odszkodowania dla zleceniobiorców w umowie, która dotyczy okres po zakończeniu współpracy. Myślę, że jest to praktyka właściwa, jednak nie pozbawiona pewnego ryzyka.

Jak sformułować umowę o zakazie konkurencji w umowie zlecenia

W przeciwieństwie do umowy o pracę i umowy agencyjnej nie ma przepisów prawa, które określałyby jak należy sformułować umowę o zakazie konkurencji w przypadku zatrudnienia na umowę zlecenia.

Trzeba pamiętać, że umowy pisze się na złe czasy, w których strony będą pozostawać w sporze. Dlatego warto w umowie zostawić jak najmniej miejsca na interpretację. Na pewno należy przewidzieć zakres działalności konkurencyjnej z odwołaniem się do obecnej i planowanej działalności zleceniobiorcy.

Istnieje jeszcze jedno ryzyko, które warto znać. W przypadku, gdy umowa cywilnoprawna ma w zasadzie zastępować umowę o pracę, może się zdarzyć tak, że sąd w konkretnym przypadku – pomimo formalnego zawarcia umowy cywilnoprawnej – uzna nawiązany stosunek prawny za umowę o pracę. Czyli stwierdzi, że mimo iż strony zawarły umowę cywilnoprawną tak naprawdę wiąże ich umowa o pracę. Wtedy do gry wchodzi cały wachlarz zasad wynikających z kodeksu pracy, o których pisałem tutaj:

Pozdrawiam

adwokat Iwo Klisz

adwokat Iwo Klisz

Mam na dzieję, że powyższy artykuł wyjaśnił Ci kilka rzeczy. Jeśli tak, to kliknij „Lubię to” lub polub stronę naszej Kancelarii na facebooku (Facebook adwokat Wrocław).

Dla Ciebie to tylko “kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania :)

Inni czytali również: